Algen eten klinkt misschien nog een beetje futuristisch. Toch doen we het eigenlijk al veel langer dan je misschien denkt. Van nori rond je sushi tot spirulina in een smoothie en algenolie als plantaardige bron van omega 3: algen vinden steeds vaker hun weg naar ons voedingspatroon. En dat is niet zo gek. Ze kunnen voedzaam, duurzaam én ontzettend veelzijdig zijn. Tegelijkertijd gaan de ontwikkelingen binnen de algenindustrie razendsnel. Van innovatieve kweektechnieken tot nieuwe toepassingen in vleesvervangers, algenolie en supplementen: algen zijn hot. Maar welke algen kun je eigenlijk eten, hoe gezond zijn ze en waarom wordt er zoveel van verwacht voor de toekomst van onze voeding?
Waarom algen eten de toekomst van voeding kan zijn
Algen worden niet voor niets het ‘groene goud’ genoemd. Ze bevatten een indrukwekkende hoeveelheid essentiële voedingsstoffen, zoals eiwitten, omega-3-vetzuren, antioxidanten en mineralen. Vooral voor vegetariërs en veganisten zijn bepaalde soorten algen een interessante toevoeging aan het dieet. Sommige microalgen bevatten namelijk veel eiwitten en essentiële aminozuren. Ook kunnen bepaalde algen of producten op basis van algen een bron van vitamine B12 zijn.
Maar misschien nog wel belangrijker: algen worden gezien als een veelbelovende duurzame eiwitbron. Ze groeien razendsnel, hebben nauwelijks landbouwgrond nodig en kunnen tijdens hun groei CO₂ opnemen. Bovendien kunnen bepaalde algensoorten worden gekweekt zonder gebruik te maken van kostbare landbouwgrond. Geen wonder dat steeds meer bedrijven en onderzoekers investeren in algen als alternatief voor dierlijke en minder duurzame plantaardige eiwitten.
Juist die combinatie van voedingswaarde, duurzaamheid en veelzijdigheid maakt algen interessant voor de toekomst van onze voedselvoorziening.
Welke soorten algen kun je eten?
Wanneer we over algen praten, hebben we het eigenlijk over een enorm brede groep organismen. Sommige soorten kennen we inmiddels al behoorlijk goed. Spirulina en chlorella zijn bijvoorbeeld populaire microalgen die vaak verkrijgbaar zijn als poeder of supplement. Daarnaast worden uit bepaalde microalgen omega-3-rijke oliën gewonnen.
Ook zeewieren vallen in het dagelijks taalgebruik vaak onder de noemer algen. Denk bijvoorbeeld aan nori, wakame en kelp. Deze worden al eeuwenlang gegeten, vooral in Aziatische keukens.
Niet iedere algensoort is echter automatisch geschikt om te eten. Welke algen voor menselijke consumptie gebruikt kunnen worden, hangt onder andere af van de soort, teeltwijze, verwerking en voedselveiligheid.
Hoe kun je algen eten?
Goed nieuws: je hoeft geen wetenschapper of voedingsproducent te zijn om kennis te maken met algen! Er zijn steeds meer toegankelijke producten op de markt waarin algen of ingrediënten afkomstig uit algen verwerkt zitten. Wil je voor het eerst algen eten? Dan kun je het zo eenvoudig of avontuurlijk maken als je zelf wilt. Nori is waarschijnlijk een van de meest toegankelijke opties, omdat veel mensen de smaak al kennen van sushi. Spirulina en chlorella hebben een wat uitgesprokener smaak en worden daarom vaak in kleine hoeveelheden toegevoegd aan smoothies, sapjes of andere gerechten. Ook zeewieren zoals wakame kun je gemakkelijk verwerken in bijvoorbeeld soepen en salades. En wil je wel profiteren van ingrediënten uit algen, maar liever niet van de typische smaak? Dan zijn er tegenwoordig ook steeds meer producten waarin algen al verwerkt zijn.
Denk aan:
- Algenpoeder, zoals spirulina of chlorella, voor bijvoorbeeld smoothies of soepen
- Zeewiersnacks als tussendoortje
- Veganistische omega-3-supplementen op basis van algenolie
- Pasta, crackers en andere producten verrijkt met algen
- Vlees- en zuivelvervangers waarin algen als voedings- of functioneel ingrediënt worden gebruikt
Het mooie is dat je algen op allerlei manieren aan je voedingspatroon kunt toevoegen. Je hoeft dus echt niet iedere ochtend een felgroene smoothie te drinken om kennis te maken met deze bijzondere voedingsbron. Een product met algenolie, een gerecht met zeewier of een voedingsmiddel waarin microalgen zijn verwerkt, telt natuurlijk net zo goed mee.
Hoe maken nieuwe kweektechnieken algen goedkoper?
Een van de grootste uitdagingen van algen als voedingsmiddel is de kostprijs. Algenproductie was lange tijd duur in vergelijking met bijvoorbeeld soja- of erwteneiwit. Maar daar komt langzaam verandering in. Dankzij nieuwe kweeksystemen en schaalvergroting kunnen algen steeds efficiënter en goedkoper worden geproduceerd.
Hoe worden algen gekweekt?
- Fototrofe kweek: hierbij groeien algen met behulp van zonlicht in open vijvers of gesloten buizensystemen. Dit is een natuurlijke manier van kweken, maar de productie kan gevoelig zijn voor verontreiniging en weersomstandigheden.
- Heterotrofe kweek: dit gebeurt in gesloten tanks zonder licht, waarbij de algen groeien op een koolstofbron, zoals suiker. Dit proces is beter controleerbaar en maakt het makkelijker om een consistente kwaliteit te produceren.
Nieuw onderzoek en schaalvergroting zorgen ervoor dat deze technieken steeds efficiënter worden. Bedrijven zoals Phycom en Duplaco werken bijvoorbeeld aan grootschalige productiefaciliteiten waarmee de productiekosten verder omlaag kunnen. Wanneer algen op grote schaal goedkoper geproduceerd kunnen worden, worden ze ook voor voedingsproducenten een aantrekkelijker alternatief voor bestaande eiwitbronnen.
En dat is belangrijk. Want hoe lager de productiekosten worden, hoe groter de kans dat we algen straks niet alleen tegenkomen in gespecialiseerde superfoods en supplementen, maar ook in alledaagse voedingsmiddelen.
Hoe worden de smaak en kleur van algen verbeterd?
Laten we eerlijk zijn: niet iedereen is fan van de smaak en kleur van algen. De typische groene kleur en soms wat uitgesproken smaak kunnen een drempel vormen voor consumenten. Wie weleens spirulina of chlorella heeft gebruikt, weet waarschijnlijk precies wat hiermee wordt bedoeld. Maar ook hier worden innovatieve oplossingen voor ontwikkeld.
Onderzoekers en producenten werken aan algeningrediënten met een minder opvallende kleur, geur of sterke smaak, waardoor ze makkelijker in verschillende voedingsmiddelen verwerkt kunnen worden. Zo bestaan er inmiddels algeningrediënten met een goudgele of veel lichtere kleur, die bijvoorbeeld beter passen in vleesvervangers, zuivelalternatieven en bakproducten.
Daarnaast wordt geëxperimenteerd met fermentatietechnieken en andere verwerkingsmethoden die de smaak van algen kunnen verbeteren. Hierdoor kunnen algen een subtielere smaak krijgen die beter past in hartige gerechten en andere voedingsproducten.
Dat is een belangrijke ontwikkeling. Want hoe neutraler een ingrediënt smaakt en eruitziet, hoe makkelijker voedingsproducenten het kunnen verwerken zonder dat de consument het gevoel heeft een compleet ander product te eten. Daarmee wordt de deur geopend naar een veel bredere toepassing van algen in de voedingsindustrie.
Waarom zijn algen interessant voor vlees- en zuivelvervangers?
Een van de meest veelbelovende ontwikkelingen binnen de eiwittransitie is de opkomst van algen als voedingsingrediënt. Plantaardige burgers en zuivelalternatieven zijn inmiddels niet meer weg te denken uit de supermarkt, maar hun voedingswaarde verschilt sterk per product. Algen kunnen helpen om plantaardige producten voedzamer én functioneler te maken.
Zo kunnen algen een belangrijke eiwitboost geven. Verschillende plantaardige eiwitbronnen hebben een ander aminozuurprofiel en worden daarom vaak met elkaar gecombineerd. Bepaalde microalgen bevatten relatief veel eiwit en verschillende essentiële aminozuren, waardoor ze interessant zijn als aanvulling in plantaardige voedingsmiddelen.
Daarnaast bieden algen een duurzaam en plantaardig alternatief voor omega-3-vetzuren. Normaal gesproken associëren we omega 3 vooral met vette vis, maar de omega 3 in de voedselketen is uiteindelijk afkomstig van microalgen. Door direct algenolie te gebruiken, kan DHA en – afhankelijk van de gebruikte algenolie – EPA worden verkregen zonder vis als tussenstap. Daardoor is algenolie vooral interessant voor vegetariërs en veganisten.
Ook op technologisch vlak kunnen algen en zeewieren voordelen bieden. Bepaalde stoffen uit algen worden bijvoorbeeld gebruikt als verdikkingsmiddel, stabilisator of bindmiddel in voedingsproducten. Denk aan agar en alginaten, die al langer binnen de voedingsindustrie worden toegepast. Zulke eigenschappen maken algen niet alleen interessant vanwege hun voedingswaarde, maar ook vanwege de structuur en eigenschappen die ze aan een product kunnen geven.
De voedingsindustrie ziet dan ook steeds meer potentie in deze veelzijdige organismen. Zowel grote voedingsbedrijven als gespecialiseerde startups doen onderzoek naar nieuwe toepassingen van microalgen in plantaardige voeding. Met de snelle ontwikkelingen binnen de algenindustrie is de kans groot dat we de komende jaren steeds meer voedingsmiddelen tegenkomen waarin algen een sleutelrol spelen.
Waarom zij algen interessant voor duurzame voedselproductie?
De interesse in algen draait niet alleen om voedingswaarde. Ook op het gebied van duurzaamheid bieden ze interessante mogelijkheden. Voor het kweken van veel algensoorten is relatief weinig ruimte nodig en de productie hoeft niet te concurreren met traditionele landbouwgrond. Afhankelijk van de soort en kweekmethode kunnen algen bovendien efficiënt worden geproduceerd in gesloten systemen.
Ook de Europese Unie kijkt daarom met grote interesse naar algen als onderdeel van een duurzamer voedselsysteem. Met initiatieven zoals EU4Algae probeert Europa samenwerking en innovatie binnen de Europese algenindustrie te stimuleren.
Daarmee zijn algen niet alleen interessant vanuit het oogpunt van voeding en milieu, maar ook economisch. Naarmate er meer onderzoek wordt gedaan, productietechnieken verbeteren en de vraag naar duurzame eiwitten groeit, ontstaan er nieuwe mogelijkheden voor producenten die algen willen verwerken in voedingsmiddelen.
Hoe ziet de toekomst van algen in onze voeding eruit?
Algen zijn allang niet meer alleen voer voor vissen of iets wat je op het strand tegenkomt. Dankzij innovatieve kweekmethoden, verbeterde verwerkingsmethoden en steeds bredere toepassingen in voedingsmiddelen zijn algen hard op weg om een grotere rol te spelen in onze voedselvoorziening.
Van algen als duurzame eiwitbron tot algenolie als plantaardige bron van omega 3 en van ingrediënten voor vlees- en zuivelvervangers tot spirulina en chlorella: de mogelijkheden zijn enorm.
De algenindustrie maakt een snelle ontwikkeling door. Wanneer productiekosten verder dalen en zowel voedingsproducenten als consumenten meer interesse krijgen in duurzame alternatieven, kunnen algen steeds gewoner worden in ons dagelijkse voedingspatroon. Misschien worden ze uiteindelijk wel net zo vanzelfsprekend als soja of haver.
Dus, waarom niet nu al kennismaken met deze groene revolutie? Wie weet wordt jouw volgende favoriete plantaardige product wel gemaakt met algen!